Verwekkers

Encefalitis kan veroorzaakt worden door verschillende virussen, in uiterst zeldzame gevallen door bacteriën of door een afweerreactie op het eigen hersenweefsel. Encefalitis is een weinig voorkomend ziektebeeld die niet niet aangifte plichtig is. Exacte aantallen zijn niet bekend, naar verwachting gaat het om jaarlijks een aantal duizend gevallen.  

Buitenland

In het buitenland zijn virussen die door teken of vliegen worden overgebracht bekende veroorzakers (Arbovirussen). Voorbeelden zijn Japanse encefalitis, West-Nile, het St. Louis virus en Tick Borne Encephalitis (TBE). TBE komt vooral in midden-Europa voor. In Nederland kwam TBE tot een aantal jaren geleden niet voor, inmiddels zijn de afgelopen paar jaar ook in Nederland een aantal mensen ziek geworden door TBE.

Nederland

De hierboven genoemde veroorzakers van encefalitis komen in Nederland niet of nauwelijks voor. Een bekende verwekker in Nederland is het herpesvirus, ook bekend van de koortslip (HSV1) en genitale herpes (HSV2). Maar vaak blijven de verwekkers van encefalitis onbekend.

Complicatie van mazelen

Encefalitis kwam vroeger regelmatig voor als complicatie van mazelen. Sinds de invoering van een vaccinatie tegen mazelen, is deze vorm zeer zeldzaam.

Acute disseminated encephaliomyelitis

(ADEM) is een diffuse allergische reactie op de aanwezigheid van bijvoorbeeld een virus in de hersenen.

Hashimoto encefalitis

Deze vorm van encefalitis is een zeer zeldzame, waarschijnlijk auto-immuun, ziekte die behandeld wordt met ontstekingremmers (bijvoorbeeld prednison). De ziekte houdt mogelijk verband met Hashimoto’s Thyroiditis. Thyroid = schildklier. Een kenmerk is de aanwezigheid van thyroide antistoffen. 40-50% van de patiënten krijgt pyschiatrische symptomen.

Anti-NDMA-receptor-encalitis

Bij Anti-NMDA-receptor-encefalitis richten afweerstoffen zich tegen het eigen hersenweefsel. Deze vorm komt het meest voor bij kinderen en jong-volwassenen.

Encefalitis als bijwerking

Encefalitis kan ook als bijwerking optreden na bijvoorbeeld een pokken- of FSME-vaccinatie. FSME: Früh Sommer Meningo Encephalitis.